چرا سقط جنین تکرار می‌شود و راه بررسی آن چیست؟

علت تکرار سقط جنین چیست و چگونه می‌توان آن را بررسی کرد؟
تیم تولید محتوایی ایران نوبت
1404/09/01

شایع‌ترین علل تکرار سقط جنین

شایع‌ترین علل تکرار سقط جنین
سقط جنین تجربه‌ای تلخ و عمیقاً تأثیرگذار است. حال تصور کنید این اتفاق نه یک‌بار بلکه چندین بار تکرار شود. در چنین شرایطی سؤال اصلی ذهن بسیاری از زوج‌ها این است:
«چرا سقط جنین تکرار می‌شود و آیا می‌توان علت آن را مشخص و درمان کرد؟»
تکرار سقط جنین یکی از چالش‌برانگیزترین تجربه‌ها برای زوج‌هاست. تجربه‌ای که علاوه بر فشار جسمی، بار روانی سنگینی نیز به همراه دارد. برخلاف تصور رایج سقط‌های مکرر معمولاً اتفاقی و بدون علت نیستند. در اغلب موارد یک یا چند عامل زمینه‌ای قابل شناسایی وجود دارد که با تشخیص صحیح می‌توان شانس بارداری سالم را به‌طور قابل توجهی افزایش داد. مهم‌ترین آن‌ها عبارت‌اند از:
اختلالات ژنتیکی و کروموزومی
شایع‌ترین علت سقط‌های مکرر، ناهنجاری‌های کروموزومی جنین است. در این حالت جنین به دلیل نقص ژنتیکی قادر به رشد طبیعی نیست و بارداری معمولاً در هفته‌های ابتدایی به‌طور خودبه‌خود خاتمه می‌یابد. گاهی یکی از والدین حامل جابجایی کروموزومی بدون علامت است.
ناهنجاری‌های ساختاری رحم
مشکلاتی مانند رحم سپتوم‌دار، رحم دوشاخ و فیبروم‌های داخل حفره رحم یا چسبندگی‌های رحمی می‌توانند مانع لانه‌گزینی صحیح جنین یا خون‌رسانی مناسب به آن شوند و خطر سقط را افزایش دهند.
اختلالات هورمونی
کم‌کاری یا پرکاری تیروئید، دیابت کنترل‌نشده، سندرم تخمدان پلی‌کیستیک و کمبود هورمون پروژسترون از جمله اختلالاتی هستند که تعادل هورمونی لازم برای ادامه بارداری را بر هم می‌زنند.
اختلالات انعقادی و خودایمنی
بیماری‌هایی مانند سندرم آنتی‌فسفولیپید یا ترومبوفیلی‌ها باعث ایجاد لخته‌های ریز در عروق جفت می‌شوند که در نتیجه خون‌رسانی به جنین مختل شده و احتمال سقط افزایش می‌یابد.
سن بالای مادر
با افزایش سن کیفیت تخمک‌ها کاهش پیدا می‌کند و احتمال ناهنجاری‌های کروموزومی جنین بیشتر می‌شود. به همین دلیل خطر سقط به‌ویژه پس از ۳۵ سالگی افزایش می‌یابد.
عوامل مرتبط با سبک زندگی
مصرف سیگار و الکل یا مواد مخدر، اضافه‌وزن یا کم‌وزنی شدید و استرس مزمن و تغذیه نامناسب می‌توانند محیط بارداری را نامطلوب کرده و احتمال سقط‌های مکرر را بالا ببرند.
عفونت‌ها و التهاب‌های مزمن
برخی عفونت‌های درمان‌نشده یا التهاب مزمن رحم و دهانه رحم در موارد خاص و بر اساس علائم می‌توانند محیط داخل رحم را برای ادامه بارداری نامناسب کرده و در مواردی به سقط مکرر منجر شوند.

تکرار سقط جنین به چه معناست؟

از نظر پزشکی سقط مکرر یا تکرارشونده معمولاً به حالتی گفته می‌شود که دو یا سه سقط خودبه‌خودی متوالی قبل از هفتهٔ ۲۰ بارداری رخ دهد.
امروزه بسیاری از متخصصان بررسی‌ها را بعد از دو سقط متوالی آغاز می‌کنند، زیرا تشخیص زودتر می‌تواند شانس بارداری موفق را افزایش دهد.
این عارضه به وضعیتی گفته می‌شود که در آن یک زن دو یا چند سقط خودبه‌خودی متوالی پیش از هفتهٔ ۲۰ بارداری را تجربه کند. برخلاف سقط منفرد که در بسیاری از موارد به‌صورت اتفاقی رخ می‌دهد، سقط‌های تکرارشونده معمولاً می‌توانند نشانه‌ای از یک مشکل زمینه‌ای پزشکی باشند. این مشکلات ممکن است شامل اختلالات ژنتیکی، ناهنجاری‌های رحم و اختلالات هورمونی یا بیماری‌های انعقادی و ایمنی باشند. امروزه بسیاری از متخصصان توصیه می‌کنند بررسی‌های تشخیصی پس از دو سقط پشت‌سرهم آغاز شود به‌ویژه در زنان بالای ۳۵ سال. تشخیص به‌موقع علت سقط‌های مکرر نقش مهمی در افزایش شانس بارداری سالم در آینده دارد.

چگونه علت سقط مکرر بررسی می‌شود؟

چگونه علت سقط مکرر بررسی می‌شود؟
بررسی علت تکرار به‌صورت مرحله‌ای و هدفمند انجام می‌شود تا بدون انجام آزمایش‌های غیرضروری عامل یا عوامل اصلی شناسایی شوند. مهم‌ترین روش‌های بررسی عبارت‌اند از:

بررسی‌های ژنتیکی زوجین

با انجام آزمایش کاریوتایپ برای زن و مرد، ناهنجاری‌های کروموزومی یا جابجایی‌های ژنتیکی احتمالی شناسایی می‌شود. در صورت دسترسی، بررسی ژنتیکی بافت جنینِ سقط‌شده نیز می‌تواند اطلاعات ارزشمندی ارائه دهد.

ارزیابی ساختار رحم

شکل و فضای داخلی رحم با روش‌هایی مانند سونوگرافی تخصصی و سونوهیستروگرافی یا هیستروسکوپی بررسی می‌شود تا ناهنجاری‌هایی مانند رحم سپتوم‌دار، فیبروم یا چسبندگی‌های رحمی تشخیص داده شوند.

آزمایش‌های هورمونی و متابولیک

عملکرد تیروئید، قند خون، وضعیت هورمون‌های جنسی و در برخی موارد سطح پروژسترون ارزیابی می‌شود، زیرا اختلالات هورمونی می‌توانند مانع حفظ بارداری شوند.

بررسی اختلالات انعقادی و ایمنی

آزمایش‌های تخصصی برای تشخیص سندرم آنتی‌فسفولیپید، ترومبوفیلی‌ها و برخی بیماری‌های خودایمنی انجام می‌شود که ممکن است با اختلال در خون‌رسانی جفت باعث سقط شوند.

ارزیابی عفونت‌ها در موارد ضروری

در صورت وجود علائم یا سابقه مشکوک بررسی عفونت‌های مزمن دستگاه تناسلی انجام می‌شود تا در صورت لزوم درمان مناسب صورت گیرد.

بررسی سبک زندگی و عوامل زمینه‌ای

عواملی مانند سن و وزن و مصرف سیگار یا الکل و میزان استرس و شرایط محیطی نیز توسط پزشک بررسی می‌شوند، زیرا این موارد می‌توانند به‌طور غیرمستقیم در تکرار سقط نقش داشته باشند.
در بررسی علت تکرار سقط جنین یکی از روش‌های تشخیصی دقیق و کم‌تهاجمی سونوهیستروگرافی است. اگر به دنبال انجام سونوهیستروگرافی در شرق تهران برای بررسی دقیق فضای داخلی رحم و شناسایی علل احتمالی سقط‌های مکرر هستید، این روش تشخیصی می‌تواند اطلاعات ارزشمندی را در اختیار پزشک قرار دهد. این روش امکان تشخیص ناهنجاری‌هایی مانند رحم سپتوم‌دار، فیبروم‌های داخل رحمی، پولیپ‌ها و چسبندگی‌های رحمی را با دقت بالا فراهم می‌کند و نقش مهمی در انتخاب مسیر درمان و افزایش شانس بارداری سالم دارد.

آیا سقط مکرر همیشه قابل درمان است؟

خیر، تکرار سقط جنین همیشه به‌طور کامل قابل درمان نیست اما در بسیاری از موارد قابل شناسایی و قابل کنترل است و شانس بارداری موفق به‌طور چشمگیری افزایش می‌یابد.
در مواردی که علت سقط قابل درمان باشد (مانند اختلالات هورمونی، مشکلات تیروئید، دیابت، کمبود پروژسترون، برخی ناهنجاری‌های رحم یا اختلالات انعقادی) با درمان مناسب احتمال بارداری سالم بسیار بالا می‌رود.
در برخی شرایط علت به‌طور کامل قابل برطرف شدن نیست؛ مانند بعضی اختلالات ژنتیکی یا افزایش سن مادر. با این حال حتی در این موارد نیز می‌توان با مراقبت‌های دقیق‌تر بارداری و درمان‌های حمایتی یا روش‌های کمک‌باروری، شانس موفقیت را افزایش داد.
در حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد موارد علت مشخصی برای سقط مکرر پیدا نمی‌شود. اما نکتهٔ مهم این است که حتی در این گروه نیز بسیاری از زنان بدون درمان خاص در بارداری بعدی تولد نوزاد سالم را تجربه می‌کنند.
به‌طور کلی با تشخیص دقیق علت و پیگیری منظم و مراقبت صحیح پیش و حین بارداری اکثر زوج‌ها در نهایت به بارداری موفق می‌رسند. بنابراین سقط مکرر پایان راه نیست بلکه نیازمند رویکرد علمی و صبورانه است.

چه زمانی باید برای بررسی سقط مکرر به پزشک مراجعه کرد؟

چه زمانی باید برای بررسی سقط مکرر به پزشک مراجعه کرد؟
برای بررسی سقط مکرر مراجعه به پزشک نباید خیلی به تعویق بیفتد. در موارد زیر حتماً و به‌موقع باید به متخصص زنان یا نازایی مراجعه کرد:
بعد از دو سقط خودبه‌خودی پشت‌سرهم: امروزه توصیه می‌شود بررسی‌ها پس از دو سقط متوالی آغاز شود و منتظر سقط سوم نمانید.
سن مادر بالای ۳۵ سال باشد: با افزایش سن، احتمال اختلالات کروموزومی و خطر سقط بیشتر می‌شود و بررسی زودهنگام اهمیت بیشتری دارد.
سابقه سقط در سه‌ماهه دوم یا بعد از آن وجود داشته باشد: این نوع سقط‌ها معمولاً نیازمند بررسی‌های دقیق‌تر هستند.
وجود بیماری‌های زمینه‌ای: مانند بیماری‌های تیروئید، دیابت، اختلالات انعقادی، بیماری‌های خودایمنی یا سابقه ترومبوز.
سابقه ناهنجاری‌های رحمی یا جراحی رحم: مثل فیبروم، کورتاژهای مکرر یا جراحی‌های رحمی قبلی.
سابقه خانوادگی سقط مکرر یا بیماری‌های ژنتیکی: که می‌تواند نشان‌دهنده عوامل ارثی باشد.
به‌طور کلی هرچه بررسی‌ها زودتر و تحت نظر پزشک انجام شوند، شانس تشخیص علت و داشتن بارداری سالم در آینده بیشتر خواهد بود. تأخیر در مراجعه ممکن است فرصت پیشگیری و درمان مؤثر را از بین ببرد.
چه زمانی باید برای بررسی سقط مکرر به پزشک مراجعه کرد؟

کلام آخر

تکرار سقط جنین مسئله‌ای پیچیده اما قابل بررسی است و در بسیاری از موارد با شناسایی علت‌های زمینه‌ای می‌توان از تکرار آن پیشگیری کرد. اختلالات ژنتیکی، مشکلات رحمی و ناهماهنگی‌های هورمونی و بیماری‌های انعقادی و سبک زندگی نامناسب از مهم‌ترین عوامل مؤثر در سقط‌های مکرر هستند. تشخیص به‌موقع و انجام بررسی‌های هدفمند نقش کلیدی در افزایش شانس بارداری سالم و موفق دارد.
در کلینیک دکتر راضیه حیدری بررسی سقط مکرر با رویکردی علمی، دقیق و فردمحور انجام می‌شود تا بدون اقدامات غیرضروری بهترین مسیر درمانی برای هر زوج انتخاب گردد. با پیگیری منظم و مراقبت اصولی و همراهی تیم درمان در اغلب موارد می‌توان به بارداری موفق دست یافت. سقط مکرر پایان مسیر نیست؛ با آگاهی و صبوری و درمان صحیح، امید به تولد نوزاد سالم همچنان زنده است. جهت رزرو وقت یا دریافت اطلاعات بیشتر می‌توانید از طریق دکمه دریافت نوبت یا با شماره تماس مرکز 02133300908 ارتباط بگیرید.

منابع
tommys.org
pmc.ncbi.nlm.nih.gov
hayatmedtour.com

بله در برخی زنان فاصله کوتاه بین بارداری‌ها ممکن است باعث آماده نبودن بدن برای بارداری جدید شود.

بله بارداری بعد از سقط مکرر معمولاً نیاز به پایش دقیق‌تری دارد.

بله شروع مراقبت از هفته‌های ابتدایی بارداری اهمیت زیادی دارد.

لیست نظرات

سمیه جعفری

من سه بار سقط داشتم و همیشه فکر می‌کردم تقصیر خودمه. خوندن این مقاله باعث شد بفهمم خیلی وقت‌ها علت پزشکی داره.

زهرا دهقانی

من مشکل تیروئید داشتم و کسی بهم نگفته بود می‌تونه باعث سقط بشه، اینجا تازه فهمیدم.

لیلا محمودی

من مشکل انعقادی داشتم ولی دیر تشخیص داده شد. کاش زودتر همچین مطلبی خونده بودم.

الهه امیری

من بعد از دو سقط خیلی ناامید بودم و این متن باعث شد دوباره برای بارداری برنامه‌ریزی کنم.


تماس با ما

تایم کاری :

8:00 الی 20:00

آدرس :

تهران، خیابان پیروزی، بین شکوفه و اتوبان امام علی (ع)، روبروی مترو شیخ‌الرئیس (ابن سینا)، نبش کوچه مفتخر، پلاک ۹، طبقه دوم

واتساپ :

لینک واتساپ
دکتر راضیه حیدری متخصص رادیولوژی و سونوگرافی در شرق تهران