هر چند وقت یکبار باید عکس رنگی رحم گرفت؟

تکرار هیستروسالپنگوگرافی برخلاف آزمایش‌هایی مثل سونوگرافی محدودیت جدی دارد و معمولاً به موارد زیر وابسته است:
بر اساس تشخیص پزشک: عکس رنگی رحم نباید به صورت روتین و بی‌دلیل تکرار شود. معمولاً یک‌بار کفایت می‌کند مگر اینکه شرایط خاصی مثل نیاز به بررسی مجدد انجام درمان یا جراحی جدید یا بروز علائم جدید بوجود آید.
زنان با ناباروری اولیه: غالباً اگر نتیجه عکس واضح و کامل باشد نیاز به تکرار نیست مگر در صورت استفاده از تکنیک‌های درمانی جدید (مثلاً IVF یا جراحی‌های ترمیمی).
درمان نقایص قابل درمان یا رفع انسداد: گاهی پس از درمان (مثل هیستروسکوپی یا جراحی) برای تایید موفقیت درمان یک بار دیگر عکس رنگی تکرار می‌شود.
داشتن جراحی یا درمان بر روی رحم و لوله‌ها: اگر بیمار پس از جراحی ترمیمی لوله‌های رحمی یا عمل هیستروسکوپی قرار گرفته باشد پزشک ممکن است برای اطمینان از موفقیت درمان یا نبود انسداد مجدد یک عکس رنگی دیگر پس از گذشت چند ماه تجویز کند.
مشاهده یا بروز علائم جدید: چنانچه بعد از HSG اول بیمار دچار علائم درد، خونریزی غیرطبیعی یا مشکلات دیگر شود که نیاز به بررسی مجدد ساختار رحم و لوله‌ها را ایجاد کند ممکن است عکس رنگی تکرار شود.
نتایج غیرشفاف یا ناقص عکس قبلی: گاهی به‌دلیل مشکلات فنی و حرکت بیمار یا عدم تزریق صحیح ماده حاجب تصویر به‌درستی ثبت نمی‌شود. در این مواقع معمولاً پزشک بعد از گذشت چند ماه مجدداً دستور عکس‌برداری می‌دهد.
آغاز درمان‌های پیشرفته‌تر ناباروری: در برخی پروتکل‌های درمان ناباروری اگر مدت زیادی از عکس رنگی قبلی گذشته باشد یا شرایط بیمار تغییر کرده باشد پیش از شروع درمان‌هایی مانند IVF یا IUI تکرار HSG توصیه می‌شود.

دریافت اشعه ایکس

احتمال بروز حساسیت به ماده حاجب

افزایش ریسک عفونت لگنی

تجربه درد و ناراحتی ناخواسته

هزینه و اتلاف وقت غیرضروری

بی‌فایده بودن علمی تکرار بی‌دلیل

انجام این تست کاملاً وابسته به رأی پزشک و شرایط بیمار است اما گروه‌های زیر بیشترین نیاز را به آن دارند:
زنان با مشکل ناباروری: زنانی که حداقل یک سال رابطه زناشویی محافظت‌نشده داشته‌اند و هنوز موفق به بارداری نشده‌اند کاندید اصلی HSG هستند. این تست یکی از مراحل کلیدی در بررسی علل نازایی است؛ خصوصاً برای رد انسداد یا آسیب لوله‌های رحمی.
سابقه بیماری یا جراحی لگنی: اشخاصی که سابقه عفونت شدید دستگاه تولید مثل (مانند بیماری‌های التهابی لگن، PID)، آندومتریوز یا جراحی‌هایی همچون برداشتن فیبروم و ترمیم لوله فالوپ داشته‌اند با توصیه پزشک باید وضعیت رحم و لوله‌هایشان مجدد بررسی شود.
سقط‌های مکرر یا خونریزی‌های غیرطبیعی: سوء عملکرد یا ناهنجاری‌های ساختاری رحم مثل دوشاخ بودن یا وجود تیغه (سپتوم) می‌توانند علت سقط‌های مکرر یا خونریزی‌های غیرمعمول باشند. HSG ابزار طلایی در کشف دقیق این مشکلات است.
آمادگی برای درمان‌های کمک باروری: زنانی که قرار است تحت درمان‌های تخصصی باروری مانند IVF (لقاح مصنوعی) یا IUI (تزریق اسپرم داخل رحم) قرار بگیرند معمولاً باید از سلامت کامل ساختار رحم و لوله‌ها توسط هیستروسالپنگوگرافی مطمئن شوند.
دردهای لگنی یا خونریزی با علت ناشناخته: در مواردی که بیمار درد لگنی مزمن یا خونریزی غیرطبیعی دارد و علت با روش‌های معمول مشخص نشده است انجام HSG می‌تواند به کشف بیماری‌های مخفی رحم یا لوله‌های فالوپ کمک کند.

انتخاب زمان مناسب: بهترین زمان انجام هیستروسالپنگوگرافی معمولاً روز ۷ تا ۱۰ چرخه قاعدگی است، یعنی بعد از پایان پریود و قبل از تخمک‌گذاری. در این بازه رحم و لوله‌های فالوپ باز و آماده مشاهده‌اند و احتمال بارداری وجود ندارد.
جلوگیری از بارداری قبل از عکس: در ماه انجام عکس رنگی رحم بهتر است از رابطه جنسی محافظت‌نشده پرهیز شود تا احتمال وجود بارداری صفر باشد زیرا این بررسی تنها برای زنانی انجام می‌شود که در آن چرخه باردار نیستند.
مصرف داروهای تجویز‌شده: پزشک ممکن است آنتی‌بیوتیک یا مسکن ملایم پیش از انجام عکس تجویز کند تا جلوی عفونت یا درد را بگیرد. معمولاً مصرف آنها یک روز قبل آغاز می‌شود.
رعایت بهداشت و عدم استفاده از تامپون: در روز معاینه ناحیه تناسلی باید کاملاً تمیز باشد اما از دوش واژینال یا تامپون استفاده نکنید تا واژن خشک یا تحریک‌نشود.
اطلاع دادن به پزشک درباره حساسیت‌ها یا بیماری‌ها: اگر سابقه‌ی عفونت لگنی، آلرژی به ید یا داروها دارید حتماً پزشک را مطلع کنید چون ماده رنگی به‌صورت تزریق داخل رحم استفاده می‌شود و باید اطمینان از بی‌خطر بودن آن حاصل شود.
همراه داشتن مدارک پزشکی قبلی: نتایج آزمایش‌ها یا سونوگرافی‌های پیشین خود را ببرید تا در تفسیر عکس جدید پزشک بتواند با اطلاعات کامل تصمیم بگیرد.
لباس و وسایل مناسب: از پوشیدن لباس تنگ خودداری کنید؛ بهتر است یک شلوار راحت و پیراهن دکمه‌دار بپوشید. معمولاً در مرکز تصویربرداری لباس مخصوص در اختیار شما قرار می‌گیرد.